Gile na Gile a chonnarc….

Aine Máire Chadwick, Northumberland

Tháinig deireadh le hobair an lae ag a trí chlog an Aoine úd. Dúnadh doras an tseomra fhreastsil agus d’imigh an Dr Ó Mordha leis faoi dhéin an mhacaire ghailf. Chuir mise, an fáilteoir, an oifig in ord, chuile rud leagtha amach réidh don Luan. Ansin sciob mé liom go dtí an seomra folcadh chun éadaí an lae a bhaint díom agus mé féin a fheistiú. Níos féin san áit fhéithfhuar chaol úd, uisce fionnuar ag sileadh le craiceann thar mo ghéaga, mo bholg, mo leasracha, go talamh.

Ghléasas mé féin i mo ghiotai boga síoda – fo-ghúnaí bána ag leathmú amach om Chom – gúna geal éatrom ar bharr ag sioscarnach. Nach mise a bhí gafa mar bhrideog i gceart – culaith sheanda, culaith nua, éadaí gorma agus éadaí ar iasacht …. seaicéad d’fhionnadh mhín donn ar airleacan óm chara géarshrónach, Eibhlín. Rinne sála arda mo bhróga nua ceol beag ar leaca an halla agus mé ag triall amach don tsráid.

Bhí na páisti ag imirt fós i gclós na scoile agus rannóg ar siúl acu:
‘Ná téir trasna ach thar droichead…’
‘Seo linn an traein mhór dhearg.’

Seans nach rachaidh siad ar thraein riamh ach 50 campa shamhraidh de chuid an S.V.de P. nó ó Learpholl go Lonndan ag lorg oibre.

‘Seo linn bád na heisimirce.’ Tithe arda dubhrúnda ar gach taobh díom sa chomarsanacht seo de Bhaile Atha Cliath ach is cuma liom. Sáite in phóca a litir, no mheára á chuimilt le dóchas. Le grá. An tráthnona ud ba mhó liom an giobal paipéir sin ná briathra na bhfáidh agus na dtairngirí. An clúdach litreach ar leag sé beola leis. Dhruid boladh bréan an bhochtanais ó sheomraí phlúchta trí na hallaí dorcha amach ar na sráideanna. ‘Beidh mé ag feitheamh leat sa mhetropole. Beidh seans againn arís a bheith le chéile, a chuisle…’

Bhíos imníoch go leor anois agus mé ag druidim gar do Shráid Uí Chonaill, ach bhí an mhian ag sárú ar an eagla.

Bhí deireadh seachtaine iomlán romhainn amach, mise i dteannta leis an té ar domhan ab annsa liom. Ar feadh tamaillín beidh faoiseamh le fáil ón nganntanas, ón uaigneas, ón ngannchúis. Beidh mé leis arís tar éis na míonna ina éaghmais ag caint, ag suirí le chéile sa chompord, sa bhogtheas gan eagla…..Is dá éis súgradh sop i súsa..sinn araon i bhfaid on a bhean searbh tur faoin tuaith.

Mar bhí a fhios agam go raibh mo leannán croí, Deasún, i ngaiste an phósadh le cailleach bhunaidh an airgid. Bean sanntach go leor á bhí inti. An mhaoin aici agus gan í a bheith sástaligint le Deasún dul i gceann le scéiméanna áirithe dearscnaithe a bhí in intinn aige. Chreid mise ann ach ní agam a bhí an t-airgead. Milleán géar uirthi mar spriúnlaitheoir. . . . .

Nach cuma liom. Bhí sé ag feitheamh liom anois … Bhuail mé liom go luathchosach. Agus bhí sé ann romham ina shuí ag bord beag ciorcalach taobh thiar den ghloine daite Narbh é an chuma dhuairc thromchroíach a bhí air. A mhéara ag seinm doird go bog ar a chathaoir. Tháinig mé faoin a dhéin go ciúin agus sheas sé suas go mall. Lig sé osna beag faoisimh uaidh agus shín amach a lámh.

‘A Pheigín, a chuisle’, ar seisean go híseal, ‘is méanar liom thú a fheiscint. Bhí eagla anama orm nach dtiocfá…Beidh agat le n-ól? Ní raibh de dhíth orm ach fuaiméanna a bhéil ach d’ordaigh mé rud éigin. Shuíomar an-gar dá chéile, in aireachtáil a chéile, ag déanamh connradh le chéile.

Faoi dheireadh thug sé straicfhéachaint orm, dhearc sé ar a uaireadóir, lámh leis ina luí go héatrom ar mo mhéara. Rith sé liom gur fhíordhráma a bhí anseo eadrainn, ní ba chruthanta ná iad siud a bhí á léiriú ar an scannán sa phictiúrlann a bhí thuas staighre. Ach d’imigh an smaoineamh le fána.

Ba léir dom anois go raibh an ghruaim ag iomaíocht leis an ngrá ar a dheaghnúis. ‘Rachamid, a Pheigín, a thaisce’, dúirt sé ag plé le cótaí, le málaí, le gloiní ag labhairt go faiteach, go ciúin…

‘Níl mórán ama againn’ … Baineadh an anál díom; níor fheach sé orm ach lean leis ag míniú. ‘Rinne mé mo dhícheall, a chroí, ach caithfidh tú é seo a thuiscint. Má éiríonn aon amhras ag Síle fúm, beidh deireadh liom – linn. Beidh mé ag filleadh ar thraein a naoi ó Droichead an Rí … Beidh sí ag feitheam liom leis an ngluaistean i dTráilí … Níl aon … níl aon dul as agam.’ Agus bhí cuma air chomh truaimhéalach gur beag nar bhris mo chroí.

D’fhilleamar don tsráid. Focal níor fhéadas a rá le neart díomá. Níor léir dom cá raibh ár dtriall. ‘Tar liom, a Pheigí,’ ar seisean. Tá áit bheag phríóbháideach faighte agam dúinn. Níl sé i bhfad uainn. Beimid le chéile, sinn sraon, thios ar na céanna. Níl cuma róghalánta uirthi ach nach cuma san dúinn.’

‘I bhfad, i bhfad uainn an t-olc.’ Focla fánacha ag iméacht le gaoith an earraigh. Bhí an tráthnóna ag dul i ndorchadas, fuacht gorm Mí Márta ag sileadh tharainn. Bhí an spéir os cionn Christchurch go mín geal, abhainn na Life ag sleamhnú mar shíoda go farraige anonn.

Bhí flosc agus fonn mo leannaín ag teacht chugam trí bhrú na méara fáiscithe go teann. Chuala mé arís ceol mo shála ar an gcosán. A leannaín, ná téirigh thart … is aoibhinn
liom do theacht … ró-aoibinn liom.

Bhí saint agam a bheith leis, lom-nocht taobh le taobh, ag imirt an chleasa eile. Nach méanar don chaillichín sin atá pósta leis. Sé’n trua, sé’n trua nach mise, Sé’n trua nach
mise bean Deasúin’.

Bhí an teach itheacháin i sráid lom dorcha. Faoin solas lag chonaic mé an t-oléadach clúdaithe le smál, le plátaí gan a bheith nite. Isteach linn agus agus chonaic mé halla cúng ar chúl an tseomra. Ní raibh duine le feiscint ach mhothaigh mé mar bheadh suíle géara ag stánadh trím. Thóg Deasún eochair as a phóca a raibh eireaball de thicéad salach ag sileadh uaidh.

‘suas linn, a ghrá,’ ar seisean agus ba bheag nár léim sé suas an staighre sméartha. Lean mé é don léibheann. Bhí boladh cócaireachta, ionnaltáin ann. Bochtanas chuile ait. Seomra suarach bhí romhainn gan de throscán ann ach leaba mór, cathaoir leathmhoingeach agus folcadán chlúdaithe le páipéar. Bhí ólograf fíochmhar den Chroí Ró-Naofa ag cromadh os cionn na leapa.

…Níl sé seo inchreite … Bob á bhualadh aige orm…

Ach bhí a ghéaga am fáisceadh, a bheil ag lorg mo bheola. Stríoch sé díom an seaicéad agus bhí neart agus teocht a cholann tharm. ‘Déan deifir, a chailín’ chogair sé liom.

Bhain sé de go méar, a dhroim liom, a chuid éadaigh ag titim go talamh agus isteach leis idir na bráillíní spadliatha. Luigh sé siar agus bhí méangadh ar a bheola. Bhí táirne ag gobadh amach ar chúl an dorais agus chroch mé an seaicéad so go cúramach air. Thosaigh mé go mall ag oscailt cnaipí mo ghúna. Faoin Lagsholas chonaic mé aoibh go dtí na cluasa air… Ní orm a bhí a intinn ach ar a cholainn feln. Stáin mé air. Ghluais a a mheara go héatrom trina a fholt. Ba léir go raibh sé ag éirí lom. Bhí sé freisin ag titim chun feola, tirú ina luí ar a bholg gan ribe gruaige ar a chliabhrach …Bhí cuma bog lom bándearg air’.

‘Brostaigh ort, a Pheigí,’ … ach d’fhan mé im sheasamh, greamaithe don urlár. Ruaig baothracht gáire trím, gaire Peigí dóite … Bhí sé cosúil le hispín mór éigin sínte ansin.

Bhí sé ag éirí mífhoighdeach anois, na beola ag caolú air. ‘Tar chugam. Tar anseo.’ Shín sé chugam. ‘Níl mórán ama agam – againn.’

Tháinig déistin orm.

D’fhéach mé tharm ar an ait shalach le drochmheas. Cheapas go bhfacas na daoine a chleachtaigh an láthair seo – mná na hoíche, fir na, sráideanna dorcha, daoine bochta. na tuaithe ag lorg oibre sa chathair’, cailíní oga torracha ar a dteicheadh go Sasanna, daoine gan dóchas inscianta.

Shocraigh mé mo ghúna arís. Shnap mé síos an cóitin agus d’fhéach mé le gráin ar an suarachan sa leaba.

‘Tá súil agam nach mbeidh tú déanach le haghaidh na traenach. Abair mé le Síle.’ Gan feachaint arís air d’fhag mé an seomra go crapchosach … Lean na mallachtaí mé síos an staighre léanmhar úd.

Bhí an oíche fuar liath romham. Cuma bocht ar na tithe. Bhí mé ag rith d’fhonn deargnáire na háite a sheachaint, d’fhonn na smaointe a chailliúint, d’fhonn boladh na comharsanachta a ghlanadh amach uaim.

Ba chéasadh dom scaráint leis an ngrá thug brí agus substaint don saol angarach. Tháinig racht goil orm agus mhoilligh mé. Anois trí dhorchadas na péine bhí smaointe eile ag smúrthacht thart. Mhothaigh mé ionam uaighneas na saoirse. Cheap mé ar an nóiméad sin go raibh mé im bhean.

Ar Dhroichead Uí Chonaill sheas mé. D’féach mé síos san uisce teimhneach. Loinnir dhubh liath anois uirthi. Cén díomá a bheadh ar Eibhlín, dá léimfinn isteach ann. Bheadh an fionnadh mín donn ina chloch brón fám mhuineál ann, sáite san láib. Eibhlín bocht. Ní bí óinseach mná arís, mise os ard …

Tháinig rannóg na naoinán im cheann:

‘Ná téir trasna ach thar droichead….’

Bhí mé á chanadh agus aghaidh á thabhairt agam ar mo sheomra aonarach, sála caola mo bhróga ag bualadh amach na rithimé ar an gcosán.