Grianghraif ó 2011

Tá cúpla grianghraif agam ón bhliain seo chuaigh thart.

Roghnaigh Collete Nic Aodha an buaiteoir ar an oíche filíochta san Cornerhouse.

Colette le Eileen Ó Brien (a scríobh an dán ‘Caillte?’).

Colette le Joe Ó Reilly (a scríobh an dán ‘Sean Quebec’).

Roinnt le lucht éisteacha

Terri Lynk (a scríobh Sceilig Mhichil) ar an taobh dheas.

Eamonn Coleman (a scríobh Déan Liosta)

Colette ag léamh a cuid dánta féin.

Déan Liosta!

le Eamonn Coleman

Ag athrú an domhain

Má ba mhaith leat rud éigin a dhéanamh, déan liosta. Ma tá tú ag déanamh rud éigin an-áirithe, caithidh tú liosta a dhéanamh. Nuair a bhí Vladimir Ilyich Lenin ag ullmhú an Réabhlóid Dheireadh Fómhair sa Rúis, rinne sé liosta. Bhí an liosta scríobhtá sa leathar “What Is To Be Done?” (1902).

Liosta Vladimir Ilyich bhí:
1. Nigh agus triomaigh na soithi.
2. Ionsaigh an Pálás Geimhridh i mBaile Naomh Peadar.(St. Petersburg)
3. Cuir amach an bruscar tí.
4. Oideachas a thabhairt
5. Cúrsaí a eagraigh.
6. Comhghríosaigh a dhéanamh in aghaidh an lucht ceannais, an Sár agus an Stát.
7. agus araile…

Nuair a bhí Ho Chi Minh agus an Vietminh ag pleanáil an mhaidhm den Óglaigh Impiriúil Francach ag Dien Bien Phu san lnde-Sín, rinne sé liosta. Dála an scéil, má tá uait an domhan a athrú, caithfidh tú liosta a dhéanamh.

Cén saghas liosta?

Is maith liom liostaí a dhéanamh. Déanaim deannad faoi rudaí go minic. Is breá liom a bheith ag ticeáil rudaí ar na liostaí. Bím an-sásta liom féin agus beagán smug. Cén saghas liosta? Bhuel, sílim go mór duit tosú le rudaí coitianta, leamh agus praiticiúil. Mar shampla, liostaígh na tascanna agus jabanna den lae. Cuir ticeáil nuair atá siad déanta agatsa. Beidh lá torthúil agat. Beidh tú breá sásta. Ansin, tosaigh liostaí níos suimiúla, níos samhlaíche agus níos fadhbacha. Bhuel, cad é do bharúil faoi sin? Bain triail as!

Seo mo chomhairle duit chun an Ghaeilge a fhoghlaim. Má tá suim agat i rud éigin scríobh píosa faoi sin. Má tá tú suim agat ar aisteori scannáin, mar shampla, bheadh tú ábalta na haisteoiri scannáin is fearr leatsa a scríobh. Liostaigh na daoine a chuireann isteach ort. Na húrscéalta is fearr leat. Údair mór le ré, srl… Maidir liomsa, is breá liom an aisteoir fhrancach Audrey Tautou, mar tá sí go hálainn agus an-mheallacach ar an scáileán. Tá dúil agam in aisteoir mná Bhriotanach Kristin Scott Thomas mar bíonn sí an-tharraingteach ina páirt i gcónai, dar liomsa.

Chonaic mé an Scannán Spáinneach La Piel Que Habito (The Skin I Live In) agus thit mé i ngrá leis an aisteoir mná Elena Anaya. Tá sí sonraíocht ar an scáileán agus an- ghalánta chomh maith. Tá mé ag lorg Penelope Cruz eile. Sílim go bhfuair mé í céanna féin! An obair bhaile atá agat ná; ‘Nócha focail fúithi a scríobh’ (Elena Anaya). Beidh tú ag úsáid do chuid Ghaeilge, ag méadú do stór focal agus do fhrásaí. Beidh píosa craic agat agus b’fhéidir go mbainidh tú sult as an cleachtadh ag an am céanna. Do bharúil?

Ansin tagann na liostaí is suimiúla. Cé hí do ghrá gheal? Cé cuireann isteach ort?  Agus cén fáth? An dtuigeann tú, go bhfuil na rudaí ag éiri níos suimiúla, m’es fealsúnaí, níos dúshlánaí agus níos maoithní? Is scríbhneoir thú! Beidh áthas an domhain ort!

Banrion Álainn Ard an Rátha

I mbliana rinne mé dlúthdhiosca (sean-nós ceol tuaithe Meiriceánach). Chuir mé uimhreacha ar mo dhlúthdhioscaí ó haon go caoga. Bhí sé ar intinn dom iad a thabhairt de daoine a thug tinfeadh agus misneach dom. Agus nuair ba mhaith le daoine na hamhráin, thabharfainn iad dóibh fosta. (agus chomh maith le sin ba mhaith liom a gcuid ainm a nótáil le haghaidh an todhchai) Bhí orm a roghnaigh cén duine a bheadh mar uimhir a haon, uimhir a dó agus araile. Agus cén fáth? Éasca-péasca. Ba í An Bhanrion Álainn riachtanacha a bhí scríofa mar uimhir a haon. Tá mé lán cinnte faoi sin. Lá amháin bhuail mé léi cúpla bliain ó shin ar an bhóthar go Iarachó i dTír Chonaill agus thit mé i ngrá léi. ls as Ard an Rátha í, Tá sí dathúil, ceolmhar, éirimiúil, an-shuimiúil, réchúiseach agus thar a bheith léannta. Cailin deas atá inti agus is múinteoir Gaeilge is fearr í. Agus í ag caint faoi na ranganna. Dúirt sí;
“A Fhachtna, a chara. Beidh craic againn sa rang. Gan strus, gan brú. Píosa craic, píosa ceoil. Ná bí buartha a bhuachaill.”
Is spéirbhean í agus is í an spreagadh is tábhachtaí i mo shaol.

Éirionn an liosta trí na chéile
Bhí Cúpla dlúthdhioscaí agam nuair a bhí mé i nDún na nGall i mbliana. Thug mé do cúpla daoine iad. Ar aon nós, d’éirigh scéal an liosta amach sa rang. Chuala mé;
“A Fhachtna, inis an scéal don ár múinteoir.”
“A Fhachtna, cén fáth an bhfuil tríocha a haon ar Róisin? Tá sí níos airde sa liosta.  Níl mé sásta.”
“Éistigi, a chairde,” arsa mise, “braitheann an t-ord ar cad é chomh cuidiúil a bhí na daoine liomsa. Ní féidir liom an t-ord a athrú. Níl ‘Top of The Pops’ é! Ní comórtas gnaoi é!. Rinne mé iarracht na daoine is tacaíochtaí a chuir ar barr an liosta.”
Bhí siad ag iarraidh iad féin a bhogadh suas an liosta.
“Stadaigí. Stadaigí. Stadaigí, gach duine! Tá an liosta seo dúnta. Bígí foighneach.

Tosóidh me liosta nua. An bhfuil sibh réidh? ‘Cearc na Seachtaine’ an t-ainm a bheith ar an liosta nua. Agus múna maith libh é, tosaígí liosta dóibh féin faoi rud ar bith eile.  ‘Múinteoir na Seachtaine’, ‘Póg na hoíche’, ‘Deoch an Lae’, ‘Stór an Rang’ nó ‘Fantaiseach (gnéasach) na Míosa’. (Bígí cúramach. Ag deireadh an lae b’fhéidir go mbeadh sibh ag scríobh ficsean anghrách as Gaeilge! Agus ansin, bheadh fonn orthu uilig ár dteanga álainn féin a leamh. Is Cuma. Scríobhaigí. Scriobhaigi rud éigin. Scriobhaigi rud ar bith. Níl fhios agaibh cá tógfaidh sé sibh, ach beith sibh ag scríobh. Sin an méid!

Na Naoi mBéithe
Caithfidh gach duine a bheith spreagtha, ach uaireanta tá sé deacair é a fháil sa bhaile.
“Níl Fachtna ag dhéanamh rud ar bith tábhachtach. Beidh sé ag tabhairt síob duit go dtí an t-aerfort’ Fadhb ar bith.” Cloisim é sin go minic sa bhaile.

“Níl Fachtna ach ag útamáil ar a bhainseó nó ar a fheadóg stáin nó cíbe cén rud.”

Tá Béithe go diail chun tusa a spreagadh agus níl ort dul abhaile leo. Faoi láthair tá ceathrair Béithe agam. An Bhanrion Álainn, An Phriomhchearc (the Maine chick),  An Teas Dearglasta agus Féileacán Fómhair Shligigh. Tá mé ag lorg an cúigear eile. An bhfaca tú iad in aon áit ar bith?

Ná bí buartha faoi Obsessive Compulsive Disorder, nó faoi rud éigin mar sin. Tá go maith, níl tú ábalta an domhan a athrú, ach foghlaimeoidh tú rud éigin agus beidh tú thar a bheith sásta.

Fachtna Mac Gaoithe,

Baile Átha na Róine, Contae Cheatharlach

If you really want to hurt your parents, and you don’t have the nerve to be gay, the least you can do is go into the arts. I’m not kidding. The arts are not a way to make a living. They are a very human way of making life more bearable. Practising an art, no matter how well or badly, is a way to make your soul grow, for heavens sake. Sing in the shower. Dance to the radio. Tell stories. Write a poem to a friend, even a lousy poem. Do it as well as you possibly can. You will get an enormous reward. You will have created something. ” Kurt Vonnegut